ულტრაიისფერი სხივები და მათი მოქმედება

განასხვავებენ UV-რადიაციის სამ ტიპსმათ შორის ყველა საშიში UV-C სხივები სრულად შთაინთქმება ოზონის შრის მიერ. დანარჩენ ორ UV-A და UV-B,განსხვავებულად ზემოქმედებენ ადამიანის კანზ.

 UV-A (400 – 315 ნანომეტრი

UV-A რადიაცია არ განაპირობებს რუჯის მიღებასამის გამო  მას ადრე საერთოდ არც განიხილავდნენ,  როგორც კანის კიბოს განვითარების პოტენციურ გამომწვევს. თუმცაღა ბოლო დროის კვლევები ადასტურებენ კავშირ UV-A სხივსა დ კანის კიბოს შორის

UV-A სხივების გრძელი ტალღები აღწევენ რა ღრმად კანშიხელს უწყობენ მუქი რუჯ განვითარებასისინი აზიანებენ შემაერთებელ ქსოვილს, იწვევენ  კანის ნაადრევ დაბერებასნაოჭებ განვითარებასა და  კანის ელფერის შეცვლას.

 

 UV-B (315 – 280 ნანომეტრი)

 

UV-B რადიაიის დიდი ნაწილი რომელიც დედამიწის ატმოსფეროს აღწევს მიიტაცება ოზონის შრის მიერთუმცაღა  ამ შრის განლევის შედეგად UV-B სხივი უფრო მეტი რადენობით ვდებ დედამიწა.

UV-B რადიაციის მოკლე ტალღები აღწევს რა კანის ზედა შრეში აზიანებს დნმ- ა განაპირობებს რუჯის მიღებას, როგორც დამცველობითი კანის რეაქციას.ყავისფერი პიგმენტი(მელანინიორმირება მელანოციტებისაგან, რომიც განლაგებულია ეპიდერმისსა და დერმას შორისეს პიგმენტი შემდეგ გადაეცემა კერაინოციტებს ეპიდერმისში.

თუ UV-B სხივების ზემოქმედების დოზა დიდია, კანი გარუჯულია და ანთებადია, ის გაწითლებულია, თითქოს განგაშის ნიშანია კანის რედებისგანიგივე უჯრედები ამავდროულად იწყებენ თვითაღდგენასრათა მოხდეს დაზიანები ფიქირება.

რაც უფრო ხშირად და ინტენსიურად იღებს კანის მზის აბაზან, მით უფრო ხშირად მიმდინარეობს  ეს პროცესი,  და შესაბამისად ზრდის შეუქცევადი დაზიანების და მუტაციის რისკსყოველივე ამას შორეულ პერსპექტივაში მივყავართ გენეტიკური ნივთიერების მოდიფიკაციამდე, კანის ქრონიკულ დაზიანებამდე, კიბოსწინა მდგომარეობის  ჩამოყალიბებასა და ბოოს თვითკიბოს განვითარებამდე.

 

UV-ინდექსი

 

UV  ინდექსი არის მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების საერთაშორისო,სამეცნიერო საზომიიგი გამოიყენება მზის ინტენსივობის შესაფასებლად სხვა და სხავ ადგილზე და დროში. ინდექს აქვს დიაპაზონი 1- დან 11- მდე, რაც მეტია აჩვენებელი, მით მეტია დაზიანები რისკი.

 

Source: World Health Organisation